Saturday, 25 July 2020

Κολλιτσίδα και Τριβόλι: Τα ζιζάνια που ωφελούν την Υγεία μας

Κολλιτσίδα
Επιστημονική Ονομασία: Άρκτιο η λάππα (Arctium lappa)
Οικογένεια: Σύνθετων

Άλλα Ονόματα: Πλατομανδήλα, αγγατολάπαθο, πλατανομαντηλίδα, αρκουδοβότανo

Η άγρια κολλιτσίδα
Η κολλιτσίδα είναι ένα βότανο το οποίο το συναντάμε ως αυτοφυές στην Ελλάδα όπου είναι πολύ συνηθισμένο, αλλά και σε όλη την Ευρώπη. Φυτρώνει σε αργιλώδη εδάφη και σε ακαλλιέργητα μέρη, όπως στις άκρες των δρόμων, στα χαλάσματα σπιτιών, σε ερείπια, στα ξέφωτα των δασών κ.λ.π. όπου μεγαλώνει ως ζιζάνιο. 
Ωστόσο, μπορεί να καλλιεργηθεί και ως λαχανικό.

Περιγραφή του φυτού
Το στέλεχός του είναι όρθιο, κοκκινωπό και με γραμμές που φτάνουν σε ύψος το ενάμιση μέτρο, με χνουδωτά κλαδιά. Έχει μεγάλα, μαλακά φύλλα, σκουροπράσινα από πάνω και λευκά από κάτω με χνούδι, σε σχήμα καρδιάς. 
Το καλοκαίρι, δίνει κόκκινα λουλούδια που εμφανίζονται σαν σφαιροειδή κεφάλια, με μακριούς μίσχους και διάμετρο 4 πόντους, διαταγμένα σαν σε τσαμπί.
Κατά την ωρίμανση, το άνθος σχηματίζει μια αγκαθωτή μπάλα, που προσκολλάται στις τρίχες των ζώων καθώς και στα ρούχα μας. Τα βλαστάρια του φυτού τρώγονται σαν λαχανικό. Τον πρώτο χρόνο παράγει έναν ρόδακα φύλλων στη βάση και τον δεύτερο χρόνο τα ανθοφόρα στελέχη. Η εποχή της άνθισης είναι από Ιούλιο μέχρι Σεπτέμβριο. Καλλιεργείται με σπόρους που φυτεύονται σε 50 εκατοστά βάθος.

Το Φθινόπωρο συλλέγονται τα φυτά του πρώτου χρόνου και την Άνοιξη, τα διετή φυτά. Οι ρίζες κόβονται κατά μήκος και ξηραίνονται σε θερμοκρασία κάτω από 70ο C. Χρησιμοποιούμενα μέρη είναι η ρίζα φρέσκια ή ξεραμένη και σπανιότερα, τα φύλλα και οι καρποί.

Συστατικά της Κολλιτσίδας
Η κολλιτσίδα περιέχει αιθέρια έλαια και ρητίνη. Ειδικά, η ρίζα περιέχει ένα αιθέριο έλαιο και μέχρι 45% ινουλίνη, καθώς και άλατα καλίου, γλοιώδη εκχυλισματική ουσία, άμυλο, αρκετό σίδηρο, βιταμίνη Β, θείο και ασβέστιο.

Οι σπόροι του φυτού, είναι πικροί και στυφοί και περιέχουν ένα έλαιο, και ένα γλυκοσίδιο, την αρκτιίνη.

Τα φύλλα του φυτού περιέχουν ανθρακικό και νιτρικό άλας του καλίου, καθώς και διάφορα άλλα άλατα. Να σημειωθεί ότι το νερό, παρασύρει με το βρασμό όλα τα κύρια συστατικά των φύλλων, το αφέψημα των οποίων παίρνει ένα πρασινωπό χρώμα.

Η κολλιτσίδα αποτελείται επίσης από υδατάνθρακες,πρωτεΐνες,πτητικά έλαια,φυτικές στερόλες και τανίνες.

Ιστορία και Παράδοση
Η κολλιτσίδα είναι βότανο γνωστό από τα αρχαία χρόνια. Από τον 1ο μ.Χ. αιώνα, ο Διοσκουρίδης κάνει αναφορά στην κολλιτσίδα και τις θεραπευτικές της ιδιότητες.

Η κολλιτσίδα ή άρκτιο είχε μεγάλη φήμη κατά το Μεσαίωνα για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες, ενώ τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται μόνο στην ομοιοπαθητική.
Ο Ερρίκος ο Γ΄της Γαλλίας καθιέρωσε τη θεραπεία της σύφιλης με το αφέψημα του φυτού, αναμεμειγμένο με σιναμική, οι Vastelius, Hills και Chenau θεράπευαν την αρθρίτιδα με το αφέψημα της ρίζας και ο Holarius το χρησιμοποιούσε, με επιτυχία, σαν εφιδρωτικό, κατά της πλευρίτιδας.

Ο Schoeffler κατασκεύασε ασπροπράσινο χαρτί από το φλοιό του βλαστού του φυτού, ενώ ο Planchon διαπίστωσε την περιεκτικότητα του φυτού σε ρητίνη και ο Trimble παρήγαγε το 1888 από το φυτό, τη λαππίνη (Lappine).
Το βότανο κολλιτσίδα και οι θεραπευτικές του ιδιότητες και δράσεις

Η κολλιτσίδα θεωρείται ως ένα από τα ισχυρότερα τονωτικά βότανα του ήπατος.
Η κολλιτσίδα είναι χολαιρετική, εφιδρωτική και χρησiμοποιείται για τις παθήσεις του δέρματος (ακμή, δοθιήνες, εκζέματα) και με εξαιρετiκά αποτελέσματα κατά του σακχαρώδη διαβήτη.

Ως ένα εξαιρετικό διουρητικό, βοηθά στην αποβολή των άχρηστων συσσωρευμένων υλικών του οργανισμού και αυξάνει την έκκριση χολής ώστε να αφομοιωθούν καλύτερα τα λιπαρά τρόφιμα.

Είναι επίσης και καθαριστικό του αίματος, ενώ τα βρασμένα φύλλα της είναι κατά των πληγών και κατά της «κασίδας».

Η ρίζα της συνιστάται επίσης για τους ρευματισμούς, την υψηλή αρτηριακή πίεση, σε δερματικά νοσήματα όπως έρπητες και λειχήνες ενώ είναι χρήσιμη και στον πνευμονικό κατάρρου καθώς και για καθαρτικό. Σε παλαιότερες εποχές χρησιμοποιήθηκε κατά της δευτερογενούς και τριτογενούς σύφιλης.

Οι καρποί της θεωρούνται άριστο διουρητικό φάρμακο.
Σαν εξωτερικό κατάπλασμα, τα φύλλα της θεωρούνται διαλυτικά και αντισηπτικά των ελκών. 
Στα χωριά μάλιστα, οι παλαιότεροι καθαρίζουν μ’αυτά τις καλοήθεις πληγές.
η συνέχεια εδώ

🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀🍀
Τριβόλι
Επιστημονική Ονομασία: Τρίβολος ο Χερσαίος (Tribulus terrestris)
Οικογένεια: Ζυγοφυλλοειδή

Περιγραφή του φυτού
Ο τρίβολος (Tribulus), είναι ένα γένος φυτών που συναντάται σε πολλές θερμές περιοχές. 

Το γνωστότερο μέλος του γένους είναι ο τρίβολος ο χερσαίος ή αλλιώς το τριβόλι ένα πολυετές ή και μονοετές φυτό ανάλογα το κλίμα στο οποίο αναπτύσσεται. 
Το τριβόλι λοιπόν, είναι ένα ιδιαίτερα δημοφιλές ζιζάνιο το οποίο θεωρείται πως όταν λαμβάνεται ως συμπλήρωμα διατροφής θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της τεστοστερόνης, ωστόσο μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί δεν αποδεικνύουν αυτήν την θεωρία. 
Είναι ένα φυτό, που αποτελείται από μικρά φρούτα, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά την μεταχείρισή τους καθώς είναι καλυμμένα με αγκάθια.
Το Tribulus terrestris ή αλλιώς τριβόλι αναπτύσσεται σε πολλά μέρη, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της Ευρώπης, της Ασίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.
Σχεδόν όλα τα μέρη του φυτού έχουν χρησιμοποιηθεί από την Αγιουρβέδα, την ινδική παραδοσιακή ιατρική αλλά και από την κινεζική παραδοσιακή ιατρική. 
Γενικώς, η ανθρωπότητα έχει χρησιμοποιήσει κατά κόρον το συγκεκριμένο φυτό για την πιθανή βοήθειά του σε διάφορες περιπτώσεις όπως την ενίσχυση της λίμπιντο όπως αναφέραμε πιο πάνω αλλά και στην μείωση του πρηξίματος και στο ουροποιητικό σύστημα.

Σήμερα, χρησιμοποιείται ως ένα γενικό συμπλήρωμα διατροφής του μέσου ενήλικα.

Το τριβόλι και τα οφέλη για την υγεία
Μία μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 98 γυναίκες οι οποίες είχαν διαβήτη τύπου 2 είχε ως σκοπό να εξετάσει τα αποτελέσματα της λήψης 1.000 mg Tribulus terrestris την ημέρα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι γυναίκες που λάμβαναν το συμπλήρωμα είχαν χαμηλότερα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μετά από τρεις μήνες καθημερινής λήψης από τις γυναίκες που έλαβαν φάρμακο πλασέμπο.

Ενώ αυτά τα ευρήματα φαίνονται πολλά υποσχόμενα, απαιτείται περισσότερη έρευνα προτού αυτό το φυτό μπορεί να προταθεί για αυτά τα οφέλη για την υγεία.

Επίσης, σε άλλες μελέτες μερικοί ερευνητές διαπίστωσαν πως άνδρες που εμφάνιζαν μειωμένη σεξουαλική επιθυμία αλλά έπαιρναν το τριβόλι σαν συμπλήρωμα διατροφής καθημερινά, μετά από δύο μήνες η σεξουαλική τους επιθυμία είχε αυξηθεί σχεδόν κατά 80%.

η συνέχεια εδώ

Tuesday, 7 July 2020

Μιμόζα (Mimosa pudica)

Μιμόζα: Γιατί αξίζει να τη βάλετε στο σπίτι σας και πως θα τη φροντίσετε

Φροντίζοντας τη διάσημη Μιμόζα (Mimosa pudica) 
Ντελικάτη αλλά και ανθεκτική, όμορφη αλλά και απόμακρη και λίγο… μυγιάγγιχτη. Η Μιμόζα είναι ένα πολύ ξεχωριστό φυτό στον κήπο της φύσης, για την ιδιότητά της να διπλώνει τα φύλλα της σε κάθε άγγιγμα. Μάλιστα αν κανείς επιμείνει με περισσότερη δύναμη, οι μίσχοι λυγίζουν και πέφτουν. Ακόμη και τη νύχτα τα φύλλα της αντιδρούν στην απουσία φωτός.

Παρά την ευαισθησία της η Μιμόζα δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα για να σας προσφέρει την παρέα της.
Ιδιαίτερα δημοφιλές, το συγκεκριμένο είδος ανήκει στην οικογένεια του γένους Mimοsa, είναι τροπικό, θαμνώδες φυτό που φτάνει τους 45 πόντους, παράγοντας φύλλα που μοιάζουν με εκείνα της φτέρης και υπέροχα άνθη, που σε χρώμα μωβ ή στο χρώμα της λεβάντας, τα οποία ανθίζουν στα μέσα του καλοκαιριού έως τις αρχές του φθινοπώρου.

Πως θα φροντίσετε τη Μιμόζα στο χώρο σας

Διακοσμώντας τον εσωτερικό χώρο, η Mimosa pudica θα πρέπει να μεγαλώσει δίπλα σε ένα ηλιόλουστο παράθυρο, ενώ το καλοκαίρι μπορεί να μεταφερθεί σε εξωτερικό χώρο. Αν το φυτό δεν έχει άφθονο φως τα φύλλα μπορεί να κλείσουν και να μην παράγουν λουλούδια.
Η Mimosa pudica αναπτύσσεται εύκολα ως φυτό εσωτερικού χώρου, όμως θα ευδοκιμήσει σε εξωτερικούς χώρους εκτός εάν βρίσκεται σε τροπικό ή υποτροπικό κλίμα.
Το ευαίσθητο φυτό πρέπει να φυτευτεί σε καλά στραγγιζόμενο αργιλώδες έδαφος ενισχυμένο με τύρφη για βελτιωμένη αποστράγγιση και προτιμά μια μέση θερμοκρασία δωματίου από 18 έως 24 βαθμούς Κελσίου.
H Mimosa pudica χρειάζεται τακτικό πότισμα, ειδικά τον πρώτο χρόνο, ενώ αργότερα γίνεται πιο ανθεκτική στη ξηρασία.

Η «ντροπαλή» μιμόζα δεν αντέχει το κρύο, ενώ -αν και δεν είναι ιδιαίτερα επιρρεπής σε ασθένειες- είναι πιθανό να μολυνθεί από κοινά φυτικά παράσιτα όπως ακάρεα κόκκινων αραχνών και διάφορα ζωύφια.
Να σημειώσουμε ότι ένα άλλο φυτό εκτός από τη Mimosa pudica γνωστό για την ικανότητά του να κινείται γρήγορα, είναι το σαρκοφάγο “Venus flutrap”.
Η Mimosa pudica αποτελεί μια ξεχωριστή επιλογή φυτού που θα ομορφύνει τον χώρο σας.

Στα ελληνικά λέγεται “Ντροπαλή Μιμόζα” ή “Μη μου άπτου” και μπορεί κανείς να πει ότι είναι το πιο περίεργο φυτό που υπάρχει, αφού δεν θέλει να το αγγίζουν και μάλιστα το… δείχνει. Η μιμόζα (Mimosa) είναι ένα γένος που αποτελείται από 400 με 500 είδη ποών και θάμνων και ανήκει στη τάξη των ψυχανθών.

Το όνομα της Μιμόζας

Η ονομασία μιμόζα, σύμφωνα με βρετανικές πηγές ,προέρχεται από την ελληνική λέξη «μίμος», ενώ το συνοδευτικό επίθετο pudica –mimoza pudica – ενός από τα διάσημα είδη που καλλιεργούνται- προέρχεται από το λατινικό pudicus που σημαίνει ντροπάλή, συνεσταλμένη ή συρρικνωμένη με την επαφή.
H μιμόζα αντλεί το όνομά της από την μοναδική απόκριση των φύλλων της στην αφή γεγονός που συναρπάζει και σήμερα βοτανολόγους και μη.

Το γένος έχει περίπλοκη ιστορία ταξινόμησης και πολλά είδη έχουν ταξινομηθεί ή αφαιρεθεί σε αυτό, με αποτέλεσμα να υπάρχουν 3.000 διωνυμικά ονόματα στο γένος Μιμόζα, πολλά από τα οποία είτε είναι συνώνυμα άλλων ειδών ή έχουν μεταφερθεί σε άλλα γένη. Σε αυτό το λόγο οφείλεται εν μέρη ότι την ονομασία «Μιμόζα» φέρουν και φυτά που δεν ανήκουν στο γένος αλλά έχουν παρόμοια πτεροειδή ή διπτεροειδή φύλλα, όπως η ακακία Κωνσταντινουπόλεως (Albizia julibrissin) και η Ακακία λευκάζουσα. Το ITIS αναγνωρίζει στο γένος Μιμόζα 26 είδη.

Μιμόζα η «Μη μου άπτου»

Το φυτό αυτό έχει ευαισθησία σε κάθε άγγιγμα. Κάθε φορά που κάτι το αγγίζει εκείνο διπλώνεται. Μάλιστα, αν την αγγίξουμε με περισσότερη δύναμη, οι μίσχοι του πέφτουν. Η αντίδραση αυτή όμως έχει και επιστημονική ονομασία, αλλά και εξήγηση. Οι κινήσεις του ονομάζονται σεισμογενείς μετακινήσεις και προκαλούνται όταν περιοχές των φυτικών κυττάρων χάνουν την ωσμωτική πίεση, τη δύναμη, δηλαδή, που ασκείται στα κυτταρικά τοιχώματα από το νερό. Έτσι, όταν χάνεται η πίεση, το φυτό «λυγίζει».
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αυστραλίας σε συνεργασία με τον καθηγητή Στέφανο Μανκούζο του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας θέλησαν να διερευνήσουν την ιδιαίτερη αυτή λειτουργία του φυτού. Αυτό που ανακάλυψαν ήταν ότι οι κινήσεις του φυτού δεν είναι απλώς ανακλαστικές.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν την βραχυπρόθεσμη και τη μακρόχρονη «μνήμη» της μιμόζας και ανακάλυψαν ότι αυτά τα «ευαίσθητα φυτά» μπορούν να μάθουν και να θυμηθούν όπως και τα ζώα, ωστόσο δεν διαθέτουν εγκέφαλο.

Αν και δεν έχουμε προσδιορίσει τι κρύβεται πίσω από αυτό τον μηχανισμό, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πρόκειται για ένα δίκτυο σημασιοδότησης που βασίζεται στο ασβέστιο εντός των κυττάρων του φυτού.

Ακακία Μιμόζα :Η κίτρινη μιμόζα…

…Ή αλλιώς Acacia Dealbata (ακακία μιμόζα) ή Μιμόζα Νικαίας, είναι αειθαλές δέντρο από την Αυστραλία που διαδόθηκε και εγκλιματίστηκε πλήρως σε μεσογειακές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Πρόκειται για αειθαλές δέντρο που μπορεί να φτάσει κα τα 30 μέτρα. Διακρίνεται για την εντυπωσιακή, άφθονη ανθοφορία με υπέροχα κίτρινα άνθη, (σε αντίθεση με τη μιμόζα pudica με τα καλοκαιρινά ροζ-μώβ άνθη) και χαρίζει την ομορφιά της μέσα στην παγωνιά του χειμώνα, ανθίζοντας ακόμη και από τα τέλη Ιανουαρίου σε περιοχές με ήπιο χειμώνα. Η κίτρινη μιμόζα είναι μια ξεχωριστή νότα αισιοδοξίας μέσα στον χειμώνα…

Οι ιδιότητες της μιμόζας

Η μιμόζα pudica έχει χρησιμοποιηθεί στην παραδοσιακή ιατρική χωρών όπως Ινδία, η Δημοκρατία του Κονγκό και η Σενεγάλη, ως θεραπεία για την αντιμετώπιση διογκωμένων αδένων, για την ανακούφιση του πόνου στην πλάτη και στα νεφρά, ενώ τα εκχυλίσματά της φαίνεται να έχουν δείξει αντιβακτηριακές ιδιότητες, Επίσης έχει αναφερθεί η αφροδισιακή αλλά και η ηρεμιστική της δράση. Στην δυτική ιατρική πάντως μιμόζα δεν χρησιμοποιείται ακόμη.

Η μιμόζα έχει τον δικό της μύθο…

Αν κάθε λουλούδι έχει τη δική του ιστορία, το δικό του μύθο, η μιμόζα συνδέεται την ευαισθησία και συχνά εμπνέει φιλόσοφους. Η μιμόζα συμβολίζει την επέκταση, την ανάπτυξη στην οικογένεια ή στη σταδιοδρομία, Σε κάποιους πολιτισμούς το ξεχωριστό αυτό φυτό συνδέεται επίσης με την ευτυχία και προφέρεται σε μικρά μπουκέτα ως δείγμα πένθους ή συμπάθειας, Στις Ηνωμένες Πολιτείες η μιμόζα είναι το επίσημο λουλούδι της Ημέρας της Γυναίκας. Μάλιστα ο συμβολισμός δεν είναι τυχαίος, καθώς στις 8 Μαρτίου του 1908 εργάτριες της κλωστοϋφαντουργίας “Cotton” βρήκαν τραγικό θάνατο σε πυρκαγιά στη Νέα Υόρκη, την ώρα που διαμαρτύρονταν για καλύτερες συνθήκες εργασίας, Κοντά στο εργοστάσιο που κάηκε υπήρχαν μόνο ανθισμένες μιμόζες….

enallaktikidrasi.com

Wednesday, 1 July 2020

Πού οφείλονται τα έντονα καιρικά φαινόμενα – Δεν συνδέονται με την κλιματική αλλαγή

Όσον αφορά τις καιρικές συνθήκες που προβλέπεται να επικρατήσουν μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού, ο Αθανάσιος Αργυρίου λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι τα στοιχεία συνηγορούν στην αυξημένη πιθανότητα οι τιμές της θερμοκρασίας να είναι υψηλότερες
Στην αστάθεια της ατμόσφαιρας, η οποία είναι έντονη στις αρχές του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου, οφείλεται η εκδήλωση των έντονων καιρικών φαινομένων που καταγράφονται το τελευταίο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με όσα αναφέρει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας, Αθανάσιος Αργυρίου.
Επίσης, όπως σημειώνει, δεν φαίνεται να ευθύνεται η κλιματική αλλαγή για την εκδήλωση των συγκεκριμένων φαινομένων, προσθέτοντας ότι αυτές οι αστάθειες είναι συνηθισμένες.

Όσον αφορά τις καιρικές συνθήκες που προβλέπεται να επικρατήσουν μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού, ο Αθανάσιος Αργυρίου λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι τα στοιχεία συνηγορούν στην αυξημένη πιθανότητα οι τιμές της θερμοκρασίας να είναι υψηλότερες.
Ειδικότερα, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο καθηγητής για τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται η εκδήλωση των έντονων καιρικών φαινομένων αναφέρει:
«Ο βασικός λόγος είναι η αστάθεια της ατμόσφαιρας, η οποία είναι έντονη στις αρχές του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου. Στη συγκεκριμένη περίοδο, η αύξηση της έντασης της ηλιακής ακτινοβολίας έχει ως αποτέλεσμα τη θέρμανση της επιφάνειας της Γης και των στρωμάτων της ατμόσφαιρας κοντά σε αυτήν. Τα ανώτερα στρώματα όμως παραμένουν ψυχρότερα.» Όπως σημειώνει: «Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη «βίαιη» άνοδο θερμού και υγρού αέρα προς τα υψηλότερα στρώματα» και εξηγεί:
«Η έντονη ανοδική κίνηση έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση περιοχών διαφορετικού ηλεκτρικού φορτίου, άρα την εμφάνιση ατμοσφαιρικής ηλεκτρικής δραστηριότητας.
Ένα δεύτερο αποτέλεσμα είναι η πρόκληση σημαντικών διαφορών πιέσεων, η οποία προκαλεί έντονους ανέμους.
Τρίτο αποτέλεσμα είναι η αιφνίδια ψύξη των υδρατμών, η οποία όταν γίνεται σε μεγάλα ύψη, στα οποία η θερμοκρασία είναι υπό το μηδέν, σχηματίζει χαλαζόκοκκους.»
Απαντώντας στο ερώτημα, για το αν μπορεί να ευθύνεται η κλιματική αλλαγή στην εκδήλωση αυτών των φαινομένων, ο Αθανάσιος Αργυρίου λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, ότι «δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο στοιχείο, το οποίο να συνηγορεί σε κάτι τέτοιο.»
Σχετικά με το γεγονός ότι τα έντονα καιρικά φαινόμενα εκδηλώνονται συνήθως σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, ο καθηγητής σημειώνει ότι «αυτό οφείλεται στη γεωμορφολογία των συγκεκριμένων περιοχών, η οποία ευνοεί την ανάπτυξη τέτοιων ανοδικών κινήσεων.»
Όσον αφορά στο αν έχουν καταγραφεί κατά το παρελθόν ανάλογα καιρικά φαινόμενα την ίδια χρονική περίοδο και αν υπάρχει πιθανότητα να επαναληφθούν στο μέλλον, ο καθηγητής αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι «αυτές οι αστάθειες είναι συνηθισμένες και προκαλούνται κάθε χρονιά, με κάποιες διαφοροποιήσεις στην διάρκεια και στην ένταση.»

Στο μεταξύ, απαντώντας ο Αθανάσιος Αργυρίου στο ερώτημα για το ποιες είναι οι καιρικές συνθήκες που προβλέπεται να επικρατήσουν μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού, λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Οι ενδείξεις που έχουμε αυτή τη στιγμή συνηγορούν στην αυξημένη πιθανότητα οι τιμές της θερμοκρασίας, αλλά και του ύψους βροχής, τόσο το καλοκαίρι, όσο και το φθινόπωρο, να είναι υψηλότερες του κλιματικού μέσου όρου της χρονικής περιόδου 1993 – 2016.»
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Wednesday, 17 June 2020

Η έκτη μεγάλη εξαφάνιση των ειδών έχει μόνο ανθρώπινη σφραγίδα

Στη βιοποικιλότητα ήταν αφιερωμένη σύμφωνα με τον ΟΗΕ η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο οποίος «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου» αναφορικά με τον κίνδυνο εξαφάνισης περίπου ενός εκατομμυρίου ειδών φυτών και ζώων εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η πραγματικότητα πάντως ίσως και να είναι πολύ χειρότερη. Κι αυτό γιατί, όπως σημειώνει έρευνα που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα στο επιστημονικό περιοδικό «Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)», η Έκτη Μεγάλη Εξαφάνιση των Ειδών όχι μόνο είναι εδώ, αλλά συντελείται πολύ γρηγορότερα απ’ ότι αναμενόταν. Κάτι τέτοιο βασίζεται στη θλιβερή διαπίστωση πως ο ρυθμός με τον οποίο πολλά είδη «πεθαίνουν» έχει επιταχυνθεί μέσα στις τελευταίες δεκαετίες.

Σύμφωνα μάλιστα με τον καθηγητή Οικολογίας Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού κι εκ των βασικών συντακτών της έρευνας, Τζεράλντο Θεμπάγιος Γκονζάλες, μέσα σε 13 χρόνια -από το 2001 ως το 2014- 173 είδη οδηγήθηκαν στην εξαφάνιση.


«Πρόκειται για 25 φορές ταχύτερο ρυθμό εξαφάνισης από εκείνον που θα περιμέναμε βάσει των δεδομένων των προηγούμενων ετών», δήλωσε ο ίδιος στο CNN. Ο ίδιος και η ομάδα του επισημαίνουν παράλληλα ότι τα τελευταία 100 χρόνια εξαφανίστηκαν περισσότερα από 400 είδη σπονδυλωτών ζώων, γεγονός που, στη φυσιολογική ροή της εξέλιξης των ειδών, θα έπαιρνε έως και 10.000 χρόνια.
«Η ανθρωπότητα καταστρέφει λειτουργικά τμήματα του δικού της συστήματος υποστήριξης της ζωής»

Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τους ειδικούς, ο όρος «μαζική εξαφάνιση ειδών» αποτυπώνει με αρκετά μεγάλη ακρίβεια αυτό που συμβαίνει με βάση τους νόμους της φύσης. Ειδικότερα, στην ιστορία της ανθρωπότητας έχουν προηγηθεί άλλες πέντε, σε καθεμία από τις οποίες οδηγήθηκαν σε αφανισμό το 70% - 95% ειδών φυτών, ζώων και μικροοργανισμών. Η πιο πρόσφατη από αυτές, πριν από περίπου 66 εκατ. χρόνια, οδήγησε σε εξαφάνιση τους δεινοσαύρους.

Και, μπορεί οι προηγούμενες πέντε να προκλήθηκαν από καταστροφικές αλλαγές του περιβάλλοντος, όπως μεγάλες εκρήξεις ηφαιστείων ή συγκρούσεις με αστεροειδείς, όμως η έκτη, που συντελείται σήμερα, είναι μια εντελώς διαφορετική περίπτωση σύμφωνα με τους επιστήμονες, καθώς έχει μια και μόνο αιτία: τον άνθρωπο.
«Η ευθύνη είναι δική μας από την αρχή ως το τέλος» επισημαίνει χαρακτηριστικά ο κύριος Γκονζάλες.

Παρά το γεγονός ότι η ζωή στη Γη επανέρχεται μετά από κάθε ένα από αυτά τα γεγονότα, οι ειδικοί επισημαίνουν πως χρειάστηκαν εκατομμύρια χρόνια για να αποκατασταθεί ο αριθμός των ειδών. «Αν και εκτιμάται ότι μόνο το 2% όλων των ειδών που έζησαν ποτέ στη γη είναι ακόμη ζωντανά σήμερα, ο απόλυτος αριθμός ειδών είναι μεγαλύτερος από ποτέ άλλοτε» σημειώνουν οι επιστήμονες.
Μάλιστα, ο Γκονζάλες και οι συνάδελφοί του τονίζουν ότι πολλά από τα είδη που βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης βρίσκονται συγκεντρωμένα στις ίδιες περιοχές, ενώ αποδεκατίζονται από τη ανθρώπινη δραστηριότητα.
Όταν ένα είδος εξαφανίζεται, διαβρώνεται ολόκληρο το οικοσύστημα και ωθούνται και άλλα είδη προς τον αφανισμό. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τα αμφίβια ως ενδεικτικό παράδειγμα αυτού του φαινομένου. Εκατοντάδες είδη βατράχων βιώνουν τεράστια μείωση του πληθυσμού τους και βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης λόγω ενός μύκητα που μερικές φορές εξαπλώνεται σε νέες περιοχές από τον άνθρωπο. Την ίδια στιγμή και η κλιματική αλλά πιθανότατα επιδεινώνει το το πρόβλημα, ενώ αυτή η αλληλεξάρτηση μεταξύ διαφορετικών ειδών είναι δυσοίωνη και για τους ανθρώπους.


«Όταν η ανθρωπότητα εξοντώνει πληθυσμούς και είδη άλλων πλασμάτων, καταστρέφει λειτουργικά τμήματα του δικού της συστήματος υποστήριξης της ζωής», υπογραμμίζει ο Πωλ Έρλιχ, καθηγητής στο Στάνφορντ, ο οποίος έγραψε το αμφιλεγόμενο βιβλίο «The Population Bomb» κι εκ των συγγραφέων της νέας μελέτης.
Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι και η τρέχουσα κρίση του κοροναϊού αποδεικνύει πώς η εγκληματική απροσεξία με την οποία οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον φυσικό κόσμο μπορεί να οδηγήσει σε άσχημη τροπή για τους ίδιους.
Κάτι τέτοιο συνδέεται με το γεγονός ότι πολλά από τα είδη που απειλούνται ή βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης, αποδεκατίζονται από το εμπόριο άγριων ζώων. «Πιστεύουμε ότι η πρόσφατη πανδημία συνδέεται με το εμπόριο και την κατανάλωση άγριων ζώων στην Κίνα» υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά και προσθέτουν: «Η απαγόρευση του εμπορίου άγριων ζώων που επέβαλε η κινεζική κυβέρνηση θα μπορούσε να είναι ένα σημαντικό μέτρο διατήρησης για πολλά υπό εξαφάνιση είδη, εάν επιβληθεί σωστά».

Η «μαύρη λίστα» της Μεγάλης Εξαφάνισης
Ο κατάλογος των ειδών που οδηγήθηκαν σε εξαφάνιση μέσα στον περασμένο αιώνα είναι ατελείωτος.
Πολλοί αναφέρονται στο Ντόντο, ένα ενδημικό πουλί που εντοπιζόταν στην περιοχή του Ινδικού, στο μεταναστευτικό περιστέρι εντοπιζόταν στη βόρεια Αμερική ή στον θρυλικό τίγρη της Τασμανίας, που αποτελούσε το μεγαλύτερο μαρσιποφόρο σαρκοφάγο ζώο.

Την ίδια στιγμή όμως πολλά είναι και τα παραδείγματα εκείνων που χάθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Εκείνη που είχε τραβήξει τα «φώτα της δημοσιότητας» είχε κάνει με τον «μοναχικό Τζορτζ», μιας γιγαντιαίας αρσενικής χελώνας της νήσου Πίντα του νησιωτικού συγκροτήματος Γκαλαπάγκος και τελευταίας του είδους της, η οποία πέθανε το 2012. Το είδος του φέρεται να οδηγήθηκε σε εξαφάνιση στην περίοδο που τα Γκαλαπάγκος είχαν μετατραπεί σε σταθμό εφοδιασμού και ανάπαυσης για τους φαλαινοθήρες. Οι χελώνες ήταν αργές στη στεριά, άρα εύκολος στόχος, και πολύ μεγάλες ώστε να τους παράσχουν πολύτιμη πρωτεΐνη.
«Λειτουργικά εξαφανισμένο» από το 2006 θεωρείται και το ποταμίσιο δελφίνι του Yangtze, κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι ακόμη και αν υπάρχουν λίγα ζωντανά, δε θα γεννηθούν ποτέ νέα.
Ανάλογη τύχη είχε και ο Δυτικός Μαύρος Ρινόκερος, που ήταν θύμα της καλπάζουσας λαθροθηρίας στο Καμερούν, ακόμη και μετά τα μέτρα προστασίας που πάρθηκαν στη δεκαετία του 1930. Οι επιστήμονες έψαξαν για τυχόν εναπομείναντα ζώα το 2006 αλλά μάταια και το 2011 δηλώθηκε σαν εξαφανισμένο είδος. Σήμερα, άλλα 3 υποείδη του μαύρου ρινόκερου απειλούνται και αυτά με εξαφάνιση.
Το σημαντικότερο από τα είδη που εξαλείφθηκαν οριστικά το 2018 ήταν ο λευκός αφρικανικός ρινόκερος, όταν και πέθανε σε βαθιά γεράματα το τελευταίο αρσενικό του είδους των επιβλητικών θηλαστικών της ανατολικής Αφρικής.

Η δε Φώκια της Καραϊβικής ανακηρύχθηκε εξαφανισμένο είδος το 2008. Έχει καταγραφεί πως ο Χριστόφορος Κολόμβος σκότωσε μερικές από αυτές όταν έφτασε στην Καραϊβική και κυνηγήθηκαν εκτενώς των 18ο και 19ο αιώνα για το λίπος τους, που χρησιμοποιήθηκε ως πετρέλαιο σε λάμπες και μηχανήματα. Σύμφωνα με τις σημειώσεις ενός υπαλλήλου στο Ενυδρείο της Νέας Υόρκης, το οποίο είχε μερικές τέτοιες φώκιες στις αρχές του 1900, αυτά τα «αναιδή» ζώα είχαν μια συνήθεια να ψεκάζουν με νερό από τα στόματα τους, τους επισκέπτες που έσκυβαν πολύ κοντά πάνω από τα κάγκελα. Η εξαφάνιση της συγκεκριμένης φώκιας σημαίνει και την εξαφάνιση ενός ακάρεος, που ζούσε μόνο μέσα στη μύτη του εν λόγω είδους φώκιας.

Εξαφανισμένο είδος από το 2004 θεωρείται η πάπια Mariana Mallard, ένα είδος που ζούσε μόνο σε τρία μικρά νησιά του Ειρηνικού. Το τελευταίο ζευγάρι εντοπίστηκε σε άγρια ​​κατάσταση το 1979 και το τελευταίο γνωστό ζευγάρι σε αιχμαλωσία πέθανε στο Sea World στο Σαν Ντιέγκο το 1981.
Σε ό,τι αφορά τον Αίγαγρο των Πυρηναίων, ο τελευταίος του υποείδους πέθανε σε άγρια ​​κατάσταση το 2000, όταν ένα δέντρο έπεσε πάνω του. Κάποιος επιστήμονας είχε πάρει δείγματα DNA του τελευταίου το 1999 και το 2009 δημιούργησε έναν κλώνο. Ωστόσο, το κλωνοποιημένο αγριοκάτσικο πέθανε λίγο μετά τη γέννησή του
Ένα ακόμη είδος που αποτελεί οριστικό παρελθόν από την Γη είναι και το λιοντάρι των βουνών των δυτικών ΗΠΑ, το οποίο το 2018 κηρύχθηκε οριστικά εξαφανισμένο από την περιοχή όπου διαβιούσε παραδοσιακά.
Παρελθόν από τον πλανήτη αποτελεί κι ένα από τα πιο εντυπωσιακά είδη παπαγάλου που γνωρίσαμε ποτέ. Το είδος Spix Macau, το οποίο διαβιούσε κυρίως στην τροπική λεκάνη του ποταμού Αμαζονίου στην Νότιο Αμερική κηρύχθηκε οριστικά εξαφανισμένο τον Σεπτέμβριο του 2018, καθώς δεκάδες ερευνητικές αποστολές που είχαν στόχο την εξεύρεση εκπροσώπων του είδους σε καθεστώς άγριας ζωής στέφθηκαν από αποτυχία.
tvxs.gr

Tuesday, 16 June 2020

Βόλος: Αναπνέοντας τον ζωοκτόνο αέρα της ΑΓΕΤ

του Πάνου Πολυχρονόπουλου*
Τα τελευταία περίπου δύο χρόνια στη πόλη του Βόλου, βιώνουμε ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά σκάνδαλα της Ευρώπης, των τελευταίων ετών, με τρομακτικές επιπτώσεις στην υγεία και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων. 

Έχοντας "εξωραΐσει" και μετονομάσει το σκουπίδι και τα στερεά απόβλητα σε "εναλλακτικά καύσιμα", η τσιμεντοβιομηχανία της περιοχής ΑΓΕΤ (Ανώνυμη Γενική Εταιρία Τσιμέντων) (ιδιοκτησία Lafarge – Holcim) εισάγει και καίει καθημερινά εκατοντάδες τόνους σκουπιδιών, από όλη την Ευρώπη και την Αφρική. 
Με λίγα λόγια, αυτό που μας κρύβουν και δεν το λένε ξεκάθαρα είναι πως η κύρια λειτουργία της βαριάς αυτής βιομηχανίας είναι πλέον η καύση σκουπιδιών. Είναι από τους μεγαλύτερους αποτεφρωτήρες σκουπιδιών της Ευρώπης. 
Στον βωμό των υπερκερδών της, τα οποία προέρχονται τόσο από τις επιδοτήσεις της καύσης όσο και από τις συμφωνίες που κλείνει με χώρες για την εισαγωγή σκουπιδιών, η εταιρία δεν διστάζει να καταστήσει το Βόλο και τα περίχωρα, δυστοπική περιοχή, γεμάτη από τους τοξικούς ατμοσφαιρικούς ρυπαντές της. Οι ρυπαντές αυτοί μέσω τις τροφικής αλυσίδας, δηλητηριάζουν και όλο το ζωικό και αγροτικό κεφάλαιο της περιοχής.

Αυτό ακριβώς φέρεται πως είναι το "Όραμα" για ανάπτυξη της περιοχής τόσο της εταιρίας, όσο και των δημοτικών αρχών, της περιφέρειας, του κεντρικού κράτους με τις ευλογίες της Ε.Ε. Η διατήρηση των κερδών των πολυεθνικών ακόμα και σε βάρος του προσδόκιμου ζωής των πολιτών και της ποιότητας ζωής τους.

Το χρονικό του “εγκλήματος”

Το 2013 το περιφερειακό συμβούλιο Θεσσαλίας εγκρίνει την καύση σκουπιδιών («εναλλακτικών καυσίμων») από την ΑΓΕΤ, με πλειοψηφία, η οποία συγκροτείται από τις παρατάξεις της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ, των Οικολόγων και των ακροδεξιών
Η απόφαση αυτή ανοίγει την πόρτα και δίνει το «πράσινο φως» για την έκδοση της ΑΕΠΟ184437/10.01.2014 από την κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, η οποία εμπλουτίζει και τις κατηγορίες «εναλλακτικών καυσίμων».
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, με απόφαση του υπουργού Γ. Σταθάκη (ΑΕΠΟ 52269/22-02-2017), παρέχει λιμενικές διευκολύνσεις στην ΑΓΕΤ, προκειμένου να εισάγει σκουπίδια από άλλες περιοχές (ή το εξωτερικό). 
Με αυτό τον τρόπο διευκολύνεται οικονομικά η εταιρία να αυξήσει τις ποσότητες των «εναλλακτικών καυσίμων», που καίει από τους 7.386 τόνους σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες τόνους το χρόνο (η ΑΓΕΤ έχει άδεια για καύση περίπου 590.000 τόνων διαφόρων κατηγοριών «εναλλακτικών καυσίμων»).
Την ίδια στιγμή οι μηχανισμοί του τοπικού κράτους (δήμος και περιφέρεια) σε μία κίνηση άμεσα συνδεδεμένη τόσο με τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς όσο και με τις επιχειρηματικές επιδιώξεις, ξεκινούν το Μάρτη του 2018 τη δημιουργία εργοστασίου επεξεργασίας απορριμμάτων και την παραγωγικής SRF. Το έργο χρηματοδοτείται από την ΕΕ (ΕΣΠΑ) με την πρωτοβουλία της δημοτικής αρχής Βόλου και την υπογραφή του περιφερειάρχη Θεσσαλίας. Ουσιαστικά επιχειρεί να επιχορηγήσει την ΑΓΕΤ με δωρεάν καύσιμο και να στήσει συνολικά μια επιχείρηση αγοράς και πώλησης σκουπιδιών.
Η ΑΓΕΤ και η Lafarge σήμερα, προβαίνει σε “καταγγελίες” και απειλεί με δικαστικές διώξεις όποιους αντιτίθενται στην καύση σκουπιδιών και αγωνίζονται να αναδείξουν αυτό το θανάσιμο περιβαλλοντικό έγκλημα, ενώ μέσω του υποταγμένου εργοδοτικού συνδικαλισμού του κίτρινου σωματείου της, θέτει ωμά τον χυδαίο εκβιασμό: Ή δηλητήριο για όλους στο δυστοπικό περιβάλλον που σας εξασφαλίζω, ή δουλειά σε κανέναν.

Αυτή την “παραγωγική ανασυγκρότηση” της χώρας ευαγγελίζονται όλες οι αστικές κυβερνήσεις των τελευταίων χρόνων. Πως δηλαδή να προσελκύσουν “επενδυτές αρπαχτικά” ρευστοποιώντας εργασιακές σχέσεις και παραδίδει το φυσικό περιβάλλον στην κερδοφορία. Είναι το αποτέλεσμα της κρίσης του καπιταλισμού που μετά την τεράστια επίθεση στην εργασία ετοιμάζεται να σαρώσει με μανία και τη φύση. 
Τον αέρα που αναπνέουμε τη τροφή που καταναλώνουμε, το νερό που δροσιζόμαστε. 
Απαιτεί και τη φυσική μας εξόντωση (μείωση προσδόκιμου ζωής), προσδοκώντας ανάταση της κερδοφορίας του. Η καύση των σκουπιδιών αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πως ο καπιταλισμός μετατρέπει τα προϊόντα της υπερκαταναλωτικής του δραστηριότητας σε νέο κέρδος θυσιάζοντας ολόκληρες κοινωνίες.

Αυτά τα 2 χρόνια ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας του Βόλου, έδωσε και δίνει έναν πολύμορφο και διαρκή αγώνα (συλλαλητήρια, παραστάσεις διαμαρτυρίας, παρεμβάσεις στο περιφερειακό συμβούλιο, ακτιβισμούς, συγκρούσεις με δυνάμεις καταστολής κτλ). Η δημιουργία Επιτροπής Αγώνα και του Συντονισμού Συλλογικοτήτων Βόλου, κατά της καύσης, αναμφίβολα αποτελούν θετική ενέργεια, καθώς με αυτόν τον τρόπο γίνεται προσπάθεια να καλυφθεί το τεράστιο κενό της ενημέρωσης αφ’ ενός, και αφ’ εταίρου να δημιουργηθεί και να γιγαντωθεί το κίνημα αντίστασης. Τα δυο ιστορικά συλλαλητήρια τον Μάιο του 2018 και τον Μάρτιο του 2019 όπως και το μαζικότατο και γεμάτο δυναμισμό μαθητικό συλλαλητήριο πριν από ένα μήνα περίπου, έδειξαν ότι η νεολαία, οι εργαζόμενοι και ο λαός του Βόλου έχουν διάθεση να παλέψουν για την υγεία τους.

Μέσω της δράσης Επιτροπών, του Συντονισμού Συλλογικοτήτων, των επεξεργασιών τους, της κλιμάκωσης του κινήματος, το ζήτημα της καύσης των σκουπιδιών έβγαλε ζωηρά στο προσκήνιο τόσο το τεράστιο πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, όσο και το σχέδιο της κεντρικής κυβέρνησης και του τοπικού κράτους να δημιουργήσουν μονάδες αποτέφρωσης σκουπιδιών, σε κάθε πόλη της χώρας. 
Ασύδοτα (όπως και η ΑΓΕΤ) η κάθε είδους βιομηχανική “τοξική” δραστηριότητα θα συνεχίσει να υπάρχει μέσα στον αστικό ιστό των πόλεων, σε πολύ μεγαλύτερη ένταση. Η εφιαλτική αυτή για τη ζωή μας συνθήκη, δεν χωρά κανέναν συμβιβασμό και ‘’σκέψεις’’ για ομαλή συνύπαρξη της ΑΓΕΤ με την κοινωνική πλειοψηφία, αλλά αντίθετα αποτελεί μονόδρομο ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ η μαχητική ρήξη με όσους προωθούν την καύση σκουπιδιών και η ακύρωση όλων αυτών των επιχειρηματικών σχεδιασμών.

Το κίνημα και η πληττόμενη κοινωνία είναι παραπάνω από αναγκαίο να απαιτήσουν την εκδίωξη της Lafarge, την κοινωνικοποίηση των εγκαταστάσεων του εργοστασίου και τη μετεγκατάσταση των διαδικασιών παραγωγής τσιμέντου σε χώρο με τη μικρότερη δυνατή περιβαλλοντική επιβάρυνση. Παράλληλα, χρειάζεται να η αναπροσαρμογή της παραγωγής του στη βάση των κοινωνικών αναγκών και όχι της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Τέλος καθίσταται παραπάνω από αναγκαία η προσπάθεια ενοποίησης και συντονισμού της δράσης όλων των κινημάτων που παλεύουν ενάντια στη λεηλασία της ζωής μας. Που παλεύουν ενάντια στον κοινό εχθρό-παρανομαστή, τον καπιταλισμό.

Πάνος Πολυχρονόπουλος είναι φαρμακοποιός και εκπαιδευτικός στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύθηκε στο αφιέρωμα “Περιβάλλον, κοινωνία και εκπαίδευση” του 9ου τεύχους του Σελιδοδείκτη, Χειμώνας 2019.

Thursday, 11 June 2020

ΣΩΣΤΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

Εμπειρία από άλλες χώρες έχει καταδείξει ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού έχει οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών και σε ορισμένες περιπτώσεις σε κίνδυνο της δημόσιας υγείας και ευημερίας. Η πρόσβαση στο νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα (ΟΗΕ 2010) Προς την Ελληνική Κυβέρνηση και την Ελληνική Δικαιοσύνη Εμείς οι Έλληνες πολίτες που υπογράφουμε την παρούσα επιστολή, είμαστε αντίθετοι στην πώληση σε ιδιώτες των εταιριών Ύδρευσης σε όλη την ελληνική Επικράτεια.
 ΣΩΣΤΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
Θεωρούμε ότι μια τέτοια εξέλιξη είναι εις βάρος του κοινωνικού συμφέροντος και επιφυλασσόμαστε για το δικαίωμα μιας ιδιωτικής εταιρίας αλλά και οποιασδήποτε νομικής μορφής να έχει στην ιδιοκτησία της αποκλειστικά ή μερικά δικαιώματα χρήσης των υδάτινων πόρων που αποτελούν φυσικό αγαθό και μάλιστα απολύτως απαραίτητο για την επιβίωση ανθρώπων, φυτών και ζώων, αγαθό που προστατεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία (οδηγία πλαίσιο 2000/60) (1) αλλά και τον ΟΗΕ που στις 28 Ιουλίου 2010 ενέκρινε ψήφισμα, για να προσθέσει την πρόσβαση σε καθαρό νερό στη διακήρυξη του για τα ανθρώπινα δικαιώματα (AG/10967) (2).

Σχετικά με την ΕΥΔΑΠ, που επί ιδρύσεως της (Ν.1068-1980) ανήκε αποκλειστικά στο κράτος, παρακολουθήσαμε ήδη την σταδιακή αλλαγή του θεσμικού της πλαισίου κατά την μετοχοποίηση της επί πρωθυπουργίας Κ.Σημίτη (Ν.2794-1999) και αμφισβητούμε καταφανώς την ορθότητα της πιο πρόσφατης εξέλιξης εκείνης του να συμπεριληφθεί η ΕΥΔΑΠ καθώς και η κερδοφόρα ΕΥΑΘ (4) στην ανώνυμη εταιρία «ΤΑΜΕΙΟ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε.» (Ν3986-2011) (3) που όπως αναφέρεται στο άρθρο 1.2 «Το προϊόν αξιοποίησης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποπληρωμή του δημοσίου χρέους της χώρας».(5) Εκτός της ΕΥΔΑΠ, άμεση σχέση με τους υδάτινους πόρους έχει και η ΔΕΗ.

Οι τεχνητές λίμνες, οι ταμιευτήρες και τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια είναι βασικά στην ύδρευση και άρδευση μέσω των δημοτικών σχετικών επιχειρήσεων. Η πώληση τέτοιων περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΗ είναι το ίδιο κατακριτέα. (6)(7) Η νομοθεσία στις Η.Π.Α, που απαγορεύει ή περιορίζει τη συλλογή βρόχινου νερού υπό τη μονότονη ρητορική της «προστασίας» των πόρων, δείχνει την τάση που επικρατεί.

Αν οι ιδιωτικοποιήσεις σήμερα αφορούν υπηρεσίες και υποδομές αύριο έχουν ως στόχο τους ίδιους τους φυσικούς πόρους που αποτελούν συλλογικό αγαθό. Ενώ κρύβουν επιμελώς το μόνο πραγματικό ενδιαφέρον των ιδιωτών επενδυτών στον τομέα της ύδρευσης, δηλαδή το κέρδος.
Ίσως η Ελληνική κυβέρνηση αγνοεί περιστατικά όπως τα ακόλουθα:
  • Χιλή: η Παγκόσμια Τράπεζα επέβαλλε σαν δανειοδοτικό όρο στη χώρα εγγύηση κέρδους 33% στη γαλλική εταιρία ύδρευσης Suez Lyonnaise des Eaux Αυστραλία: Το 1998 λίγο καιρό αφότου ανέλαβε την ύδρευση η γαλλική Suez Lyonnaise des Eaux το νερό στο Σύδνεϋ βρέθηκε μολυσμένο από παράσιτα και κρυπτοσπορίδια.
  • Καναδάς: Τουλάχιστον 7 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους αφού μολύνθηκαν από το βακτήριο E coli στο Walkerton, Ontario ύστερα από τη ιδιωτικοποίηση του ελέγχου ποιότητας του νερού που πέρασε στον έλεγχο της A&L Labs. Η εταιρία χαρακτήρισε τα αποτελέσματα των ελέγχων «απόρρητη πνευματική ιδιοκτησία» και αρνήθηκε να τα κοινοποιήσει. Μαρόκο: Οι καταναλωτές είδαν την τιμή του νερού να ανεβαίνει 3 φορές πάνω αφότου ιδιωτικοποιήθηκε η εταιρία ύδρευσης στην Casablanca.
  • Αργεντινή: Όταν θυγατρική της Suez Lyonnaise des Eaux αγόρασε την κρατική επιχείρηση νερού Obras Sanitarias de la Nacion, οι τιμές διπλασιάστηκαν και η ποιότητα του νερού χειροτέρευσε. Η εταιρίας αναγκάστηκε να αποχωρήσει όταν οι κάτοικοι μαζικά αρνήθηκαν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.
  • Μ.Βρετανία: Οι λογαριασμοί ύδρευσης και αποχέτευσης αυξήθηκαν κατά 67% μεταξύ 1989 και 1995. Το ποσοστό διακοπών των παροχών ανέβηκε κατά 177% Ν.Ζηλανδία: Οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την εμπορευματοποίηση του νερού.
  • Ν.Αφρική: Το νερό έγινε απροσπέλαστο, πανάκριβο και μη ασφαλές όταν η εταιρία Suez Lyonnaise des Eaux ανέλαβε την ύδρευση στο Johannesburg. Υπήρξαν εκτεταμένες μολύνσεις και χιλιάδες άνθρωποι είδαν την παροχή τους να διακόπτεται. Βολιβία: Το 1999 η Παγκόσμια Τράπεζα συστήνει ιδιωτικοποίηση της δημοτικής εταιρίας ύδρευσης της Cochabamba, Servicio Municipal del Agua Potable y Alcantarillado (SENIAPA). Αξιωματούχοι της τράπεζας απείλησαν ανοιχτά να παρακρατήσουν 600 εκατομμύρια $ από την δανειακή σύμβαση αν η Βολιβία δεν αποδεχόταν.
Εκπρόσωποι της εταιρίας Suez Lyonnaise des Eaux, κατόχου του 5,46% του μετοχικού κεφαλαίου της εισηγμένης ΕΥΑΘ (8) σύμφωνα με τον κ. Παπαδάκη αφού εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για την ιδιωτικοποίηση, γνωστοποίησαν ότι θα έχουν συνάντηση με τον διευθύνοντα σύμβουλο του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ), Κώστα Μητρόπουλο, προκειμένου να κοινοποιήσουν και επισήμως την πρόθεση συμμετοχής στον σχετικό διαγωνισμό Στην πρώτη προσπάθεια ιδιωτικοποίησης, η Suez είχε συγκροτήσει κοινοπραξία με την ΑΚΤΩΡ. .(6-6-2012 Καθημερινή)

Γι αυτούς τους λόγους αλλά και για τον λόγο ότι δεν αναγνωρίζουμε σε κανέναν αιρετό ή μη προσωρινό διαχειριστή της δημόσιας περιουσίας, σε εθνικό, περιφερειακό ή δημοτικό επίπεδο, το ηθικό δικαίωμα να παίρνει αποφάσεις σε θέματα που υπερβαίνουν το πεδίο δράσης ακόμη και της αρχής του κράτους, που δεν είναι αέναο, ζητούμε να αποσυρθούν οι εταιρίες ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ αλλά και όποιες άλλες δημοτικές εταιρίες ύδρευσης από το μενού των αποκρατικοποιήσεων και να προστατευθούν οι πηγές σε όλη την επικράτεια.

Δηλώνουμε ως πολίτες επαρκώς ευχαριστημένοι από την λειτουργία των συγκεκριμένων επιχειρήσεων και εκφράζουμε δημόσια τη βούλησή μας να αντισταθούμε με κάθε νόμιμο μέσο και με συλλογικές δράσεις διαμαρτυρίας σε περίπτωση που δεν εισακουστούμε. Σε μια εποχή που η δημόσια παιδεία και υγεία, συρρικνώνονται ως πολυτέλειες που δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου. Αν το βασικό κοινωνικό συμβόλαιο, εκείνο της ανταποδοτικότητας καταρρεύσει, κανείς πολίτης δεν θα υποχρεούται να πληρώνει έμμεσους και άμεσους φόρους.

Ακόμη κι αν προχωρήσετε ερήμην μας, εμείς οι Έλληνες πολίτες θα αγωνιστούμε να ακυρώσουμε αυτήν σας την ενέργεια όπως συνέβη στο Παρίσι την 1/1//2010. (9) Όπως έχει δείξει η ιστορία των ιδιωτικοποιήσεων, το νερό πάντα γυρνάει στην πηγή του. Ειλικρινώς Οι υπογράφοντες (1) οδηγία πλαίσιο 2000/60: η διαχείριση των υδάτων θα πρέπει να διέπεται από την αρχή της αειφορίας*, δηλαδή της προώθησης της βιώσιμης χρήσης του νερού και της δημιουργίας μιας πολιτικής, η οποία σέβεται τα ύδατα και τα προστατεύει από τις οικονομικές δραστηριότητες του ανθρώπου) (2) Υπογράφτηκε από 122 χώρες, ενώ 41 χώρες δεν συμμετείχαν στη ψηφοφορία, ανάμεσα τους οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Μεγάλη Βρετανία και η Αυστραλία.

Η Κίνα, η Ρωσία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Βραζιλία χαιρέτισαν την εν λόγω απόφαση, ενώ ο Καναδάς προσπάθησε να την αποτρέψει. UN AG/10967 http://www.un.org/News/fr-press/docs/2010/AG10967.doc.htm (3) Συγκεκριμένα Η ΕΥΔΑΠ Α.Ε. ανακοινώνει, σύμφωνα με το Ν. 3556/2007 και την από 27.1.2012 σχετική γνωστοποίηση, τη μεταβίβαση από το Ελληνικό Δημόσιο 29.074.500 μετοχών της ΕΥΔΑΠ Α.Ε., και ισάριθμων δικαιωμάτων ψήφου, ήτοι ποσοστό 27,30% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας στο «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου ΑΕ».

Η μεταβίβαση έγινε κατόπιν εκτέλεσης εξωχρηματιστηριακής συναλλαγής, σε εφαρμογή των παραγράφων 4 & 5 του άρθρου 2 του Ν. 3986/2011 (ΦΕΚ 152/Α’) και της υπ’ αριθμ. 195/2011 (ΦΕΚ 2501/Β’) Απόφασης της Διυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιήσεων (ΔΕΑΑ)). (4) Η ΕΥΑΘ Α.Ε. ανακοινώνει, σύμφωνα με το Ν. 3556/2007 και την από 11.5.2012 σχετική γνωστοποίηση, τη μεταβίβαση από το Ελληνικό Δημόσιο 12.348.000 μετοχών της ΕΥΑΘ Α.Ε., και ισάριθμων δικαιωμάτων ψήφου, ήτοι ποσοστό 34,017% του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας στο «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου ΑΕ». Αποτέλεσμα της ως άνω πράξης ήταν η μεταβολή του ποσοστού συμμετοχής του ΤΑΙΠΕΔ στο μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας από 40% σε 74,017%.

Η μεταβίβαση έγινε κατόπιν εκτέλεσης εξωχρηματιστηριακής συναλλαγής, σε εφαρμογή των παραγράφων 4 & 5 του άρθρου 2 του Ν. 3986/2011 (ΦΕΚ 152/Α’) και της υπ’ αριθμ. 206/2012 (ΦΕΚ 1363) Απόφασης της Διυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιήσεων (ΔΕΑΑ). Αύξηση 92,3% παρουσίασαν τα καθαρά κέρδη της εισηγμένης ΕΥΑΘ Α.Ε. το πρώτο 6μηνο του 2011, ανερχόμενα σε 12 εκατ. ευρώ έναντι 6,2 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Ο τζίρος ανήλθε στο ποσό των 38,89 εκατ. ευρώ έναντι 37,73 εκατ. την αντίστοιχη περσινή περίοδο σημειώνοντας αύξηση 3%, ενώ τα προ φόρων κέρδη έφτασαν το ποσό των 15 εκατ. ευρώ έναντι 12,94 εκατ. πέρυσι παρουσιάζοντας αύξηση 16%.

Η εντυπωσιακή αύξηση των κερδών οφείλεται κυρίως στη μείωση και τον εξορθολογισμό των δαπανών κάθε είδους (διοίκησης και διάθεσης), στην αύξηση των εσόδων και στη μείωση των φορολογικών βαρών. Σημειωτέον ότι την προηγούμενη περίοδο η εταιρεία είχε επιβαρυνθεί επιπλέον με την έκτακτη εισφορά του νόμου 3845/2010 και τον πρόσθετο φόρο από διαφορές φορολογικού ελέγχου προηγούμενης πενταετίας (2004-2008). (5) σύμφωνα με το άρθρο 2.8 «Εμπράγματα δικαιώματα τρίτων μπορεί να κηρύσσονται αναγκαστικώς απαλλοτριωτέα με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, για λόγους μείζονος σημασίας δημοσίου συμφέροντος, αν κρίνονται αναγκαία για την αξιοποίηση περιουσιακού στοιχείου του Ταμείου ή εταιρείας της οποίας το μετοχικό κεφάλαιο ανήκει εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, στο Ταμείο ή αν κρίνονται αναγκαία για την πραγματοποίηση επενδυτικού σχεδίου ειδικού διαδόχου του Ταμείου ή εταιρείας της οποίας το μετοχικό κεφάλαιο ανήκει εξ ολοκλήρου, άμεσα ή έμμεσα, στο Ταμείο.», άρθρο εξίσου αμφισβητήσιμου με το α.14 περί παραχώρησης χρήσης αιγιαλού και παραλίας (6)

Το γεγονός ότι η ΔΕΗ έχει άμεση σχέση με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων αποδεικνύεται από το παρακάτω απόσπασμα από τον ιστιότοπο της εταιρίας: « Η ΔΕΗ Α.Ε. αναγνωρίζοντας το ζήτημα του νερού, όχι απλώς ως ένα τεχνικό θέμα αλλά σε συνδυασμό με άλλες ευρύτερες επιλογές, υλοποιεί μια σειρά μέτρων και δράσεων που χαρακτηρίζονται για τον προληπτικό τους χαρακτήρα ως προς την προστασία και ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων, με υπευθυνότητα και με γνώμονα τη μεγιστοποίηση του συνολικού κοινωνικού, περιφερειακού, χωροταξικού και περιβαλλοντικού οφέλους από τις συνδυασμένες αυτές χρήσεις των έργων της.

Η Επιχείρηση, εκμεταλλευόμενη το έντονο φυσικό ανάγλυφο της χώρας μας, κατασκευάζει φράγματα κατά τη ροή των ποταμών και δημιουργεί τεχνητές λίμνες ή αλλιώς ταμιευτήρες, αξιοποιώντας το υδροδυναμικό της χώρας, σύμφωνα πάντα με τις αρχές της αειφορίας, δηλαδή το σεβασμό στο ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης σε επίπεδο λεκάνης απορροής του κάθε υδατικού διαμερίσματος.

Η ΔΕΗ Α.Ε. με τα φράγματα που κατασκεύασε στα κυριότερα ποτάμια της Ελλάδας, συμβάλλει σημαντικά στη διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας και στην εξυπηρέτηση των αναγκών των τοπικών κοινωνιών. Με τα μεγάλα ΥΗΕ που λειτουργούν σήμερα, αξιοποιείται το 30-35% περίπου του τεχνικά εκμεταλλεύσιμου υδροδυναμικού της χώρας, καλύπτοντας το 10% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και διαθέτοντας το 30% περίπου της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος του διασυνδεδεμένου συστήματος.

Συγχρόνως, αξιοποιώντας τους εγχώριους πόρους της χώρας, τα έργα αυτά, μειώνουν την ενεργειακή εξάρτηση από το εξωτερικό και παράλληλα υποκαθιστούν ορυκτά καύσιμα, συμβάλλοντας στον περιορισμό του φαινομένου του θερμοκηπίου. Δεδομένου δε, ότι οι απαιτήσεις σε νερό (δυνάμει ανανεούμενο αγαθό) συνεχώς αυξάνονται, η αποθήκευση αυτού του αγαθού γίνεται πλέον επιτακτική ανάγκη» πιο αναλυτικές πληροφορίες :
«Λίστα με τους προς πώληση υδροηλεκτρικούς σταθμούς της ΔΕΗ δεν υπάρχει, αλλά σταθμοί θα πουληθούν», ήταν η απάντηση του υφυπουργού Περιβάλλοντος Γιάννη Μανιάτη στην Ηρώ Διώτη στις 9/3/2012 (8) 1. Το Ελληνικό Δημόσιο κατέχει δικαιώματα ψήφου 26.868.000 ήτοι ποσοστό 74,02% 2. Η «SUEZ ENVIRONEMENT» κατέχει δικαιώματα ψήφου 1.982.870 ήτοι ποσοστό 5,462% 3. Η HMG GLOBETROTTER κατείχε δικαιώματα ψήφου 384.062 ποσοστό 1,06% 9. Από την 1/1/201ο οι υπηρεσίες νερού στο Παρίσι επέστρεψαν σε δημόσιο έλεγχο περισσότερα εδώ.
Στη Συνθήκη του Άμστερνταμ θεσμοθετήθηκε η έννοια της «αειφόρου ανάπτυξης» που ενεγράφη στο προοίμιο της ΣΕΕ και στους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα άρθρα Β ΣΕΕ και 2 ΣΕΚ.1794 Ο όρος αειφόρος ανάπτυξη καθιερώθηκε από την Διεθνή Επιτροπή για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη1795 το 1987 στην Έκθεση της το «Κοινό μας Μέλλον» γνωστή και ως Έκθεση Brundtland. Στην έκθεση αυτή έθεσε την έννοια της αειφόρου ανάπτυξης ως βασική για την προστασία του περιβάλλοντος και έδωσε το εξής ορισμό: «η ανάπτυξη η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να διακυβεύει την ικανότητα των μελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες».

Ο ορισμός αυτός περιέχει δύο βασικές επιταγές, την ικανοποίηση κατά προτεραιότητα των αναγκών των φτωχών κατοίκων και την ιδέα της ορθολογικής χρήσης και της επιβολής περιορισμών, ώστε να ικανοποιηθούν και οι ανάγκες των μελλοντικών γενεών. Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης, επαναπροσδιορίστηκε με την απόφαση 55/199 της 5ης Φεβρουαρίου 2001 της Επιτροπής Αειφόρου Ανάπτυξης, η οποία προέβλεψε ότι συστατικά μέρη της είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η κοινωνική ανάπτυξη και η οικονομική ανάπτυξη.

avaaz.org

Tuesday, 9 June 2020

Γαϊδουροχώρα: Εδώ όπου τα γαϊδούρια ζουν ευτυχισμένα

Η μη κερδοσκοπική εταιρεία Γαϊδουροχώρα και το Ελληνικό Κέντρο για το Γαϊδούρι εργάζονται για την αλλαγή της νοοτροπίας μας απέναντι σε αυτό το απίθανο ζώο.

Η Γαϊδουροχώρα και το Ελληνικό Κέντρο για το Γαϊδούρι άνοιξαν ξανά για το κοινό, μετά από δύο μήνες απομόνωσης. Εύκολα μπορεί κάποιος να φανταστεί ότι οι ανάγκες λειτουργίας του χώρου είναι αυξημένες, μια και οι επισκέψεις του κόσμου είναι η μοναδική πηγή εσόδων για τη συντήρηση των 16 γαϊδουριών που φιλοξενούνται στο κτήμα, αλλά και για το έργο των υπευθύνων του χώρου για την ευζωία αυτού του ζώου στην Ελλάδα.
Για όσους δεν γνωρίζουν, η Γαϊδουροχώρα βρίσκεται σε ένα κτήμα 5,5 στρεμμάτων στους πρόποδες του Υμηττού, σε ένα πολύ όμορφο φυσικό τοπίο, γεμάτο αμυγδαλιές, ελιές και μπόλικο θυμάρι. Μέσα σε αυτό βρίσκεται ένα κοπάδι γαϊδουράκια που βρίσκει φροντίδα και ευχαρίστηση από τα μέλη της ομάδας που εργάζεται για την προστασία του εν λόγω ζώου.

 Η εικόνα που οι περισσότεροι από εμάς έχουμε από τα γαϊδούρια είναι να στέκουν για ώρες ακίνητα, δεμένα σε κάποιο χωράφι, ή παραφορτωμένα να ανεβαίνουν τα σκαλοπάτια κάποιου νησιού κάτω από τον καυτό ήλιο. Θα πιστεύατε ποτέ ότι είναι ζώα παιχνιδιάρικα, τρυφερά, ευγενικά, κοινωνικά και γεμάτα περιέργεια και θα μπορούσαν να γίνουν ο καλύτερος σύντροφος του ανθρώπου για περιπάτους μέσα στη φύση, χαλαρές αθλητικές δραστηριότητες, αλλά και θεραπευτικές διαδικασίες (asinotherapy); Και όμως.
 Όποιος επισκέπτεται τον χώρο μπορεί να παρακολουθήσει μια οργανωμένη ξενάγηση για να γνωρίσει τα φιλοξενούμενα ζώα, να ενημερωθεί για τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες, όπως και τις διάφορες παρεξηγημένες αντιλήψεις που βαραίνουν την ιστορία των γαϊδουριών, αλλά και να συμμετάσχει στην καθημερινή τους φροντίδα. 
Η Τατιάνα Παπαμόσχου και ο Δημήτρης Στουπάκης οραματίστηκαν έναν χώρο μέσα στον οποίο θα μπορούσαν να φροντίζουν τόσο για την ευζωία όσο και για την αποκατάσταση των γαϊδουριών που βρίσκονται σε ανάγκη, μια και συνήθως οι συνθήκες εργασίας αλλά και ζωής γι' αυτά τα παρεξηγημένα ζώα δεν είναι οι ενδεδειγμένες για το είδος τους στη χώρα μας, ενώ ταυτόχρονα θέλησαν να ξανασυστήσουν αυτό το ιδιαίτερο ζώο στον κόσμο.

 «Ιδρύσαμε τη μη κερδοσκοπική εταιρεία Γαϊδουροχώρα ως έναν χώρο γνωριμίας, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, επισκέψιμο από ιδιώτες αλλά και από σχολεία. Οι επισκέψεις αυτές χρηματοδοτούν τη δράση του Ελληνικού Κέντρου για το Γαϊδούρι, που είναι το τμήμα της εταιρείας που ασχολείται, μεριμνά και φροντίζει γαϊδουράκια που τυγχάνουν κακοποίησης, παραμέλησης ή και εγκατάλειψης» λένε οι εμπνευστές του εγχειρήματος.
Η Τατιάνα Παπαμόσχου και ο Δημήτρης Στουπάκης οραματίστηκαν έναν χώρο μέσα στον οποίο θα μπορούσαν να φροντίζουν τόσο για την ευζωία όσο και για την αποκατάσταση των γαϊδουριών που βρίσκονται σε ανάγκη.
Αυτή τη στιγμή στη Γαϊδουροχώρα φιλοξενούνται 16 γαϊδουράκια, που προέρχονται απ' όλη την Ελλάδα. «Δεδομένου ότι λειτουργούμε σαν ένα προσωρινό καταφύγιο και χώρος αποκατάστασης, κατά καιρούς έχουν φιλοξενηθεί ζώα που πλέον έχουν υιοθετηθεί σε νέα σπίτια» εξηγούν.

Όποιος επισκέπτεται τον χώρο μπορεί να παρακολουθήσει μια οργανωμένη ξενάγηση για να γνωρίσει τα φιλοξενούμενα ζώα, να ενημερωθεί για τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες, όπως και τις διάφορες παρεξηγημένες αντιλήψεις που βαραίνουν την ιστορία των γαϊδουριών, αλλά και να συμμετάσχει στην καθημερινή τους φροντίδα. Καθώς υπάρχουν πολλά καθιστικά διάσπαρτα στον χώρο, μπορεί να παραμείνει στο κτήμα μετά την ξενάγηση, απολαμβάνοντας τη ζωή του στάβλου και τα υπόλοιπα ζωάκια, όπως κοτούλες, πάπιες, την κατσίκα και τα κουνελάκια, που κυκλοφορούν ελεύθερα.

Παίρνοντας ως παράδειγμα τη δράση φορέων του εξωτερικού που εδώ και δεκαετίες έχουν εντάξει τη συμμετοχή των γαϊδουριών σε υποστηρικτικές και θεραπευτικές διαδικασίες, η ομάδα προσπαθεί να εισαγάγει κάτι τέτοιο και στη χώρα μας.

«Παρότι υπάρχει προκατάληψη γι' αυτό το τόσο ευγενικό ζώο, έχουμε ήδη συνεργασία με ειδικά ιδρύματα που μας επισκέπτονται συστηματικά αλλά και περιπτώσεις ιδιωτικών συνεδριών, όπου ο ειδικός επιστημονικός συνεργάτης μας επιμελείται, καθοδηγεί και εποπτεύει. Τα ιδιαίτερα και μοναδικά χαρακτηριστικά του γαϊδουριού το καθιστούν εξαιρετικό συνεργάτη σε περιπτώσεις ατόμων με αναπηρίες, όπου ο θεραπευτής βρίσκει λαμπρό πεδίο δράσης.

Κάτι που επίσης κάνουμε με τα γαϊδουράκια μας είναι βόλτες στη γύρω αγροτική περιοχή ή ακόμη και στον Υμηττό, περπατώντας δίπλα τους και έχοντας έτσι την ευκαιρία να μπούμε στον κόσμο τους, στον τρόπο σκέψης τους, αλλά και να αναπτύξουμε τεχνικές και δεξιότητες συνεργασίας μαζί τους. Οι επισκέπτες μας το περιγράφουν ως μοναδική εμπειρία στη ζωή τους» λένε οι ιδιοκτήτες του χώρου.
Όποιος επισκέπτεται τον χώρο μπορεί να παρακολουθήσει μια οργανωμένη ξενάγηση
για να γνωρίσει τα φιλοξενούμενα ζώα.
Κάθε γαϊδουράκι έχει τον δικό του, ιδιαίτερο χαρακτήρα, καθώς και την ξεχωριστή του ιστορία. Όπως σε κάθε ομάδα γαϊδουριών, υπάρχει μια θηλυκιά αρχηγός. Στην περίπτωση της Γαϊδουροχώρας είναι η Μανού, από την Κρήτη. Όλοι τη σέβονται και ακολουθούν τους κανόνες που ορίζει.

Υπάρχει και ο αρχηγός των αγοριών, ο σοφός Ισίδωρος, που ήρθε από τη Γαλλία περπατώντας, προκειμένου να πάει στη Βηθλεέμ με τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του, που είχε εντάξει αυτό το εγχείρημα, ως ακτιβιστής που ήταν, στις δράσεις του για την αποπυρηνικοποίηση της Γαλλίας. Επειδή όμως στο Ισραήλ θα έμπαινε σε καραντίνα για έξι μήνες, έμεινε κοντά μας, στην αρχή προσωρινά και τελικά πολιτογραφήθηκε Έλληνας.

Ο πιο παιχνιδιάρης όμως απ' όλους είναι ο Πεπίτο, που έμαθε από μικρός, μεγαλώνοντας δίπλα σε άλογα, να κάνει σκανταλιές και να παρακινεί σε παιχνίδι τους πάντες. Δεν αφήνει σε ησυχία κανέναν, είτε αυτός είναι γάιδαρος είτε άνθρωπος. Είναι ιδιαίτερα φερέγγυος, καλοπροαίρετος και με αγαθές προθέσεις. Η πιο χαϊδεμένη απ' όλους είναι η Λιλή, περίεργη και γλυκιά, εξαιρετικά ευαίσθητη απέναντι σε όποιον έχει κάποια αναπηρία.

Υπάρχει επίσης το αχώριστο δίδυμο, Λεμονιά και Ευτυχία, στις οποίες μπορεί κάποιος να εμπιστευτεί πολύ μικρά παιδιά και να είναι ήσυχος. Ιδιαίτερα υπομονετικές και προστατευτικές, απολύτως προβλέψιμες, αποτελούν τεράστιο κεφάλαιο της Γαϊδουροχώρας στις επισκέψεις των ιδιωτών.

Στην παρέα είναι και η πανύψηλη Λουκία, που εντυπωσιάζει με το μέγεθός της αλλά και με τη γλυκύτητα του χαρακτήρα της. Ήρθε στον στάβλο πριν από περίπου έναν χρόνο, παρέα με ένα μικρόσωμο γαϊδουράκι, την πανέξυπνη Πέρσα, που, παρότι μπορεί να περνάει κάτω από τα κάγκελα του φράχτη της αυλής, επιλέγει να μένει στην παρέα των υπολοίπων και μάλιστα προτιμάει να κυκλοφορεί δίπλα σε αυτούς που είναι ψηλά στην ιεραρχία.

Πριν από λίγες μέρες στη Γαϊδουροχώρα έφτασε και η Μαρίζα, μια γαϊδουρίτσα που δεν έτυχε της απαραίτητης προσοχής και φροντίδας στη ζωή της. Είναι σχετικά μεγάλης ηλικίας, κοντεύει τα 30, και χρειάζεται ειδική μεταχείριση, δεδομένου ότι έχει και προβλήματα με τα πόδια της, λόγω κακών και σπάνιων εξονυχισμών που της έκαναν στο παρελθόν.

Σε καμία περίπτωση δεν δίνουμε ζώα για αναπαραγωγή ή εντατική εργασία
(π.χ. σε τουριστικές περιοχές για μετακίνηση τουριστών).
«Συχνά απευθύνονται σ' εμάς άνθρωποι που ενδιαφέρονται να υιοθετήσουν κάποιο γαϊδουράκι στο κτήμα τους, είτε σαν ζώο συντροφιάς είτε για κάποιες ελαφριές αγροτικές εργασίες, ερασιτεχνικού προσανατολισμού. Αφού πρώτα τους συμβουλεύσουμε πως θα πρέπει να του εξασφαλίσουν την κατάλληλη παρέα, ιδανικά ακόμη ένα γαϊδούρι, τους εκπαιδεύουμε, τόσο σε θέματα χειρισμού όσο και σε θέματα ευζωίας. Πρέπει να μπορούν να καταλάβουν τι τους "λέει" το ζώο τους, να διαβάσουν τα όποια συμπτώματα αδιαθεσίας που μπορεί να προκύψουν και να κρύβουν κάτι σοβαρό, όπως και να μπορούν να του παρέχουν τις πρώτες βοήθειες.

Δεν είναι εύκολη διαδικασία και υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που αρνηθήκαμε να δώσουμε ζώα για υιοθεσία, επειδή οι ενδιαφερόμενοι δεν κέρδισαν την εμπιστοσύνη μας. Σε καμία περίπτωση δεν δίνουμε ζώα για αναπαραγωγή ή εντατική εργασία (π.χ. σε τουριστικές περιοχές για μετακίνηση τουριστών). Τα γαϊδουράκια δεν πρέπει να μεταφέρουν φορτία που ξεπερνούν το 25% του σωματικού τους βάρους. Έτσι, τα περισσότερα δεν είναι κατάλληλα για τη μεταφορά ανθρώπων σε τουριστικούς προορισμούς, άσχετα με το αν αυτό ακόμη συμβαίνει για ευνόητους λόγους» εξηγούν.

Σκοπός του Ελληνικού Κέντρου για το Γαϊδούρι δεν είναι να μαζέψει όλα τα γαϊδουράκια που δεν έχουν μια ζωή συμβατή με τις ανάγκες και τα μέτρα τους αλλά να διαμορφώσει μια νέα συνείδηση στη σχέση μας μαζί τους. Έχουν κι αυτά δικαιώματα και πρέπει να τα σεβόμαστε. Επιπλέον, κάθε ιδιοκτήτης έχει υποχρέωση να εξασφαλίσει στο ζώο του αξιοπρεπή γηρατειά, κάτι που σπάνια συμβαίνει.

«Αν δεν μπορεί να δουλέψει ένα ζώο, συνήθως το εγκαταλείπουν αβοήθητο. Πρέπει επίσης να δημιουργηθεί μια βάση δεδομένων όπου κάθε γαϊδουράκι θα είναι ταυτοποιημένο με τον ιδιοκτήτη του, θα ελέγχεται η ποιότητα ζωής του από την αρμόδια δημόσια αρχή και, το σπουδαιότερο, δεν θα μπορεί ο ιδιοκτήτης του να το εξαφανίσει όταν πια δεν θα του είναι χρήσιμο. Δουλεύουμε προς αυτή την κατεύθυνση αλλά αντιμετωπίζουμε τακτικές παγιωμένες για δεκαετίες και ο αγώνας για οποιαδήποτε αλλαγή τους είναι πολύ δύσκολος».

«Η ενασχόλησή μας με τα γαϊδουράκια ξεπερνάει τα δέκα χρόνια και σίγουρα η αντίληψή μας τόσο γι' αυτά όσο και για όλα τα άλλα πλάσματα που μας περιβάλλουν έχει αλλάξει πολύ. Σιγά σιγά, και όσο έρχονταν πολλά και διαφορετικά ζώα στο κτήμα, είδαμε πως όλα μπορούν να συμβιώνουν αρμονικά, βάζοντας το κάθε είδος τα όριά του, χωρίς την παραμικρή σχεδόν παρέμβαση από εμάς. Για επτά μήνες φιλοξενούσαμε και ένα αγριογουρουνάκι που μοιραζόταν τη λιμνούλα των παπιών ακόμη και με τα νεογέννητα παπάκια, χωρίς να πειράζει κανέναν. Ειδικά για τα γαϊδουράκια, όμως, κάθε μέρα εντυπωσιαζόμαστε από την υψηλή τους αντίληψη.

Η εικόνα που οι περισσότεροι από εμάς έχουμε από τα γαϊδούρια είναι να στέκουν για ώρες ακίνητα, δεμένα σε κάποιο χωράφι, ή παραφορτωμένα να ανεβαίνουν τα σκαλοπάτια κάποιου νησιού κάτω από τον καυτό ήλιο.
Για χιλιάδες χρόνια κατάφεραν να επιβιώσουν σε περιοχές ιδιαίτερα άγονες, επισφαλείς και αφιλόξενες (ερήμους), και αυτό τους έδωσε τα μοναδικά τους χαρακτηριστικά. Τώρα, λοιπόν, που τους προσφέρουμε ασφάλεια, έχουν τη δυνατότητα να ξετυλίξουν τη σοφία αλλά και την ομορφιά που τόσα χρόνια ανέπτυξαν μέσα τους. Αυτό που πάντα μας ξετρελαίνει είναι να μπαίνουμε στον χώρο τους, να καθόμαστε ήρεμοι κάτω και να απολαμβάνουμε τη στοργή με την οποία μας προσεγγίζουν, μας επεξεργάζονται, και στη συνέχεια πώς αναπτύσσονται γύρω μας για να μας προστατέψουν απ' όποιον κίνδυνο, όπως ακριβώς κάνουν στην περίπτωση που κάποιος από την παρέα τους βρίσκεται σε αδυναμία. Είναι μια αίσθηση που δύσκολα μπορεί να περιγραφεί αν δεν τη βιώσει κάποιος.

Μπορεί να γίνει ένας εξαιρετικός φίλος, σύντροφος ή συνεργάτης, αν δεχτεί σεβασμό και νιώσει ασφάλεια. Είναι μοναδικά ζώα τα γαϊδουράκια και παρόλο που μοιάζουν αρκετά με τα άλογα, είναι τόσο, μα τόσο διαφορετικά» σημειώνουν.

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που πραγματοποιούνται κατά τις επισκέψεις των σχολικών ομάδων έχουν μεγάλη απήχηση και έχουν δεχτεί διθυραμβικά σχόλια από μικρούς και μεγάλους. Μέχρι τώρα ήταν ικανά να στηρίξουν οικονομικά τη δουλειά που κάνουν οι άνθρωποι της Γαϊδουροχώρας. Οι περιπτώσεις όμως γαϊδουριών που βρίσκονται σε ανάγκη αυξάνονται συνεχώς. Από την άλλη, φέτος, με τα περιοριστικά μέτρα λόγω κορωνοϊού, όλες οι σχολικές επισκέψεις ακυρώθηκαν και ουσιαστικά η χρηματοδότηση της δουλειάς του κέντρου χάθηκε.

Προκειμένου να συνεχιστεί η προσπάθεια, έχουν στήσει και ένα πρόγραμμα εικονικών υιοθεσιών/αναδοχών, όπου όποιος θέλει μπορεί να βοηθήσει οικονομικά, λαμβάνοντας ανταποδοτικά κάποια προνόμια, τόσο σε επισκέψεις όσο και σε αναμνηστικά της προσφοράς του. Οι λεπτομέρειες για το πρόγραμμα των αναδοχών βρίσκονται στο site του κέντρου, το hellenicdonkeycenter.gr.

Επίσης, αναλυτικά τα προγράμματα που αφορούν τις επισκέψεις τόσο των σχολείων όσο και των ιδιωτών περιγράφονται στο site της Γαϊδουροχώρας, το gaidourohora.gr.

ΜΕΡΟΠΗ ΚΟΚΚΙΝΗ
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO. Πηγή: www.lifo.gr