Ανθηρή η αρωματική χλωρίδα, μαραμένη η αξιοποίησή της

ΤΡΙΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΑ ΦΥΤΑ, ΕΧΕΙ ΑΦΗΣΕΙ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ΕΡΜΑΙΟ ΣΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟΚΡΑΤΙΑ, ΤΗΝ ΑΔΡΑΝΕΙΑ, ΤΗΝ ΠΟΛΥΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΦΘΟΡΑ

Της ΑΝΝΑΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

Μολονότι η Ελλάδα διαθέτει χιλιάδες αρωματικά φυτά και βότανα και θα μπορούσε να είναι σήμερα παγκόσμιος κολοσσός στη βιομηχανία φυσικών καλλυντικών, μόλις τις τελευταίες δεκαετίες έβαλε πλώρη, πρώτα για να πείσει την ελληνική αγορά κι έπειτα για να διεισδύσει στις διεθνείς, έχοντας απέναντί της γιγάντιες πολυεθνικές εταιρείες, που κυριαρχούν στα συμβατικά καλλυντικά. 

Εξαιτίας της κυριαρχίας της χημείας στον 20ό αιώνα, το ενδιαφέρον του αγροτικού πληθυσμού για τα αρωματικά φυτά και βότανα για πολλά χρόνια παρέμενε περιορισμένο και μόνο για οικιακή χρήση, κυρίως για αφεψήματα και όχι για καλλυντικά. Το ενδιαφέρον για τα αρωματικά βότανα και φυτά αναζωπυρώθηκε τα τελευταία χρόνια με την αλλαγή νοοτροπίας που οδήγησε στην ορθολογικότερη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και στον περιορισμό της χρήσης χημικών πρόσθετων στην κοσμητολογία.

Βιοποικιλότητα

Η χώρα μας είναι απ'τις πλουσιότερες της Ευρώπης και του κόσμου σε βιοποικιλότητα, εξηγεί η Ελένη Μαλούπα, ερευνήτρια του ΕΘΙΑΓΕ, υπεύθυνη του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου Κρουσσίων και εθνική εκπρόσωπος για τη διατήρηση των αυτοφυών εκτός τόπου.

«Τα αυτοφυή φυτά της Ελλάδας είναι περίπου 6.000 φυτικά είδη και υποείδη, τα οποία αποτελούν σχεδόν το 50% των αυτοφυών φυτών της Ευρώπης! Εξ αυτών, τα 700 είδη είναι ενδημικά, δηλαδή δεν τα βρίσκουμε πουθενά αλλού στον κόσμο, ενώ περίπου 20% είναι αρωματικά ή και φαρμακευτικά φυτά. Σημαντικός αριθμός των ελληνικών φυτικών ειδών παρουσιάζουν πτητικά συστατικά, που κυρίως ανήκουν στην ομάδα των τερπενίων και είναι υπεύθυνα για τις αρωματικές τους ιδιότητες», λέει.

Στην Αγγλία ευδοκιμούν μόλις 800 είδη και υποείδη φυτών και η Ελλάδα είναι η 3η χώρα σε παγκόσμια κατάταξη, δεδομένου του αριθμού ενδημικών φυτών, ανάλογα με το γεωγραφικό της μέγεθος!

Βεβαίως, η απουσία πολιτικής βούλησης και στρατηγικού σχεδιασμού για δεκαετίες, σε συνδυασμό με τα γνωστά βαρίδια της ελληνικής πραγματικότητας (γραφειοκρατία, πολυνομία, προβλήματα στην αδειοδότηση), άφησε στην τύχη τους και χωρίς κατάρτιση τους αγρότες, που θα μπορούσαν σήμερα να έχουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα από καλλιεργήσιμα ελληνικά αρωματικά βότανα και φυτά. Το μέγεθος της ελληνικής αγοράς είναι 5 φορές μικρότερο από το μέσο ευρωπαϊκό, ενώ ανοιχτή πληγή παραμένει η παράνομη συλλογή ελληνικών βοτάνων από ξένες εταιρείες, μέσω τρίτων.

Μελέτη

Βοτανοσυλλέκτες, παραγωγοί, γεωπόνοι, φυτωριούχοι ώς και βιομήχανοι παλεύουν μόνοι τους σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά άκρως ανταγωνιστική, όπου οι τρίτες χώρες εισέρχονται με κακής ποιότητας προϊόντα, κοστίζουν όμως 10 φορές λιγότερο, είτε διότι δεν είναι βιολογικά είτε λόγω μεροκάματων πείνας.

Το 2002, έγινε ολοκληρωμένη μελέτη απ'το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για τις «Επενδυτικές δυνατότητες των αρωματικών φυτών». 

 Εκτοτε, ελάχιστα πράγματα άλλαξαν όσον αφορά τη δημιουργία υποδομών για ενδιαφερόμενους επενδυτές (παρατηρητήριο, βάση δεδομένων, θεσμικό πλαίσιο κ.λπ.). Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συμβουλευτική υπηρεσία στον αγροτικό τομέα, παρ' ότι επίκειται να θεσμοθετηθεί, ενώ με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Περιφέρειες, υποστηρίζουν αγρότες, η ανοργανωσιά μεγάλωσε.

Κράτη, ακόμη και γειτονικά, παρεμβαίνουν σε διεθνείς εκθέσεις για τη συμμετοχή εταιρειών του κλάδου, παρέχοντας επιχορηγήσεις, υλικό, τεχνική υποστήριξη, κ.λπ. Στην Ελλάδα, τονίζουν παραγωγοί, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το κόστος συμμετοχής σε εκθέσεις είναι δυσβάσταχτο με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανταγωνιστικότητα και την εικόνα μας στη διεθνή αγορά.

Δειλά βήματα

Τις τελευταίες δεκαετίες έγιναν δειλά βήματα, στο πλαίσιο κυρίως της συμβολαιακής γεωργίας, δηλαδή από ιδιώτες-αγρότες, αγροτικούς συνεταιρισμούς και συλλέκτες βοτάνων, που υπογράφουν με ελληνικές εταιρείες ότι η παραγωγή τους θ'απορροφηθεί. 

Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρωματικών Φυτών Αγρινίου «Ανθήρ» συστάθηκε από Ομάδα Παραγωγών της περιοχής, αφού η καπνοκαλλιέργεια σταμάτησε. 

Η Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Ρεθύμνου έχει δημιουργήσει υποδομές για αρωματικά φυτά και βότανα, τα οποία προορίζονται για φαρμακευτική χρήση, οι μαστιχοπαραγωγοί της Χίου κι οι κροκοπαραγωγοί της Κοζάνης έχουν κάνει σημαντικά βήματα, ενώ υπάρχουν διάσπαρτοι ιδιώτες μικροί παραγωγοί.

Τα αρωματικά φυτά δεν αποδίδουν αμέσως παραγωγή· γεγονός που ιδίως για τους μικρούς παραγωγούς θέτει ζήτημα επιβίωσης. Ο αγροτικός κόσμος κατά κανόνα δεν θέλησε ν'ασχοληθεί με τα αρωματικά φυτά και γι'άλλους λόγους: άγνοια, αδυναμία απορρόφησης της παραγωγής στον δευτερογενή τομέα, μικρό εισόδημα, υψηλό κοστολόγιο, απουσία επιδοτήσεων και υποδομών, αδυναμία σύνδεσης του προϊόντος με τον τουρισμό.

«Η άγνοια μάλιστα ωθεί συχνά Ελληνες και ξένους να κακοποιούν τον εθνικό μας πλούτο, συλλέγοντας άτσαλα ακόμη και τη γνωστή σε όλους μας ρίγανη, που χρησιμοποιείται, πέρα από τη μαγειρική και την ιατρική και στην αρωματοποιία», εξηγεί η Ελένη Μαλούπα.

Σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης στο πλαίσιο της συμβολαιακής γεωργίας υπάρχουν για: θυμάρι, φασκόμηλο, χαμομήλι, ταραξάκο, υπερικό (βαλσαμόχορτο), λουίζα, βαλεριάνα, λεβάντα και τσάι του βουνού.

Το ελληνικό καλλυντικό προέρχεται κατά κανόνα από βιολογικές καλλιέργειες και η παραγωγή του κοστίζει 10 φορές περισσότερο.

Ηγετικό ρόλο στην παραγωγή και αξιοποίηση αρωματικών φυτών κατέχουν οι χώρες της Ασίας, ενώ ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία και Γαλλία αποτελούν τους κύριους αγοραστές. Τα μεγαλύτερα κέντρα εμπορίου είναι η Νέα Υόρκη, το Τόκιο και το Αμβούργο. 

annio@enet.gr

Καλλιεργήστε το προσωπικό σας φαρμακείο!!

Αρκεί μία γλάστρα και σωστές οδηγίες για να έχετε στη βεράντα βότανα που θεραπεύουν από το κρυολόγημα ως τη δυσπεψία.

Γιατί να επιμένετε στα χημικά τυποποιημένα φάρμακα, τη στιγμή που το φαρμακείο της φύσης και η παραδοσιακή ιατρική σάς προσφέρουν εναλλακτικές θεραπείες για δεκάδες παθήσεις;

Με λίγη καλή διάθεση και τις κατάλληλες οδηγίες μπορείτε και εσείς να καλλιεργήσετε στη βεράντα ή ακόμα και στο περβάζι του παραθύρου σας θεραπευτικά βότανα που θα σας προσφέρουν τις «πρώτες βοήθειες» σε στιγμές ανάγκης, αλλά και διαρκείς θεραπείες για χρόνιες παθήσεις.

«Μπορείτε να προμηθευτείτε τα βότανα από οποιοδήποτε φυτώριο ή θερμοκήπιο. Προτείνω να τα αγοράσετε είτε σε σπόρους είτε σε μικρές γλάστρες που περιέχουν τις ρίζες και μεταφυτεύονται εύκολα στη γλάστρα σας. Σε όλα τα φυτώρια δίνονται λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με το είδος του χώματος, την ηλιοφάνεια και τη συχνότητα ποτίσματος που απαιτείται. Σημειώστε ότι είναι ανθεκτικά και μπορούν να ευδοκιμήσουν ακόμα και σε μικρά γλαστράκια που χωρούν σε ένα απλό περβάζι» σχολιάζει η κυρία Χριστίνα Καρελιά, αισθητικός-αρωματοθεραπεύτρια, η οποία εδώ και δύο δεκαετίες διατηρεί ένα μικρό φαρμακείο στη βεράντα της. «Ομορφαίνει τη βεράντα, είναι οικονομικό και, επιπλέον, η φροντίδατων φυτών αποτελεί μια εξαιρετικά χαλαρωτική ενασχόληση» καταλήγει.

«Όλα τα βότανα μπορούν να ληφθούν σε καθημερινή βάση, χωρίς παρενέργειες» σχολιάζει ο κ. Νικόλαος Παπανδρέου, ιατρός ολιστικής ιατρικής και επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου Ολιστικής Ιατρικής Αθηνών. «Η χρήση τους δεν αντικαθιστά την παραδοσιακή ιατρική, ωστόσο λειτουργεί ως εξαιρετικό συμπλήρωμα ακόμα και σε πολύ σοβαρές παθήσεις. Σε πολλούς ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο, για παράδειγμα, χορηγούνται φαρμακευτικά βότανα ώστε ο οργανισμός τους να αντεπεξέλθει στην πολύχρονη και βαριά χημειοθεραπεία» τονίζει, προσθέτοντας ότι το δίλημμα ανάμεσα στην παραδοσιακή και στην εναλλακτική ιατρική είναι εικονικό:

«Εχουν περάσει οι εποχές που οι “παραδοσιακοί” γιατροί κοιτούσαν τους ολιστικούς γιατρούς και τις εναλλακτικές φυτοθεραπείες με καχυποψία. Σήμερα είναι ευρέως γνωστό ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι θεραπείας συμπληρώνονται από ολιστικές προσεγγίσεις με θεαματικά αποτελέσματα» καταλήγει.

ΕΛΛΗ ΙΣΜΑΗΛΙΔΟΥ

Πέμπτη 4 Μαρτίου 2010

Ντομάτες Γίγας

Δεν εγκαταλείπει ποτέ τη μεσογειακή διατροφή. 

Καθημερινά το μενού του περιλαμβάνει ντομάτες 

τις οποίες καλλιεργεί μόνος του. 

Ντομάτες, όμως, που η καθεμία ζυγίζει 800 γραμμάρια.

.

Ο λόγος για τον 62χρονο ταξιτζή Νίκο Τσουνάπη από το Αργος, ο οποίος μιλώντας στο «Εθνος» τονίζει ότι αποφεύγει τα φυτοφάρμακα και τα «ξύλινα», όπως χαρακτηρίζει τα κηπευτικά που μας σερβίρουν.

«Βάζεις την ντομάτα στο στόμα σου και λιώνει. Δεν έχει καμία σχέση με αυτές που τρώμε από τα θερμοκήπια», λέει ο 62χρονος Νίκος Τσουνάπης

Οπως έκανε πριν από 50 χρόνια ο πατέρας του, έτσι και ο ίδιος βάλθηκε να γεμίζει το ψυγείο του με τα δικά του κηπευτικά. Ο μανάβης της γειτονιάς του τον έχασε από πελάτη του. Τον... κέρδισε, όμως, το μποστάνι του στη Δαλαμανάρα, μια αγροτική περιοχή που απέχει μόλις λίγα χιλιόμετρα από το σπίτι του. Ο Νίκος Τσουνάπης καλλιεργεί τις μεγαλύτερες και πιο εντυπωσιακές ντομάτες της περιοχής!

Το μυστικό του είναι πρόθυμος να το αποκαλύψει, αφού δεν εμπορεύεται τις ντομάτες του, αλλά τις κρατάει για το σπίτι και για να... φιλεύει λίγους καλούς και τυχερούς φίλους: αντί για φυτοφάρμακα, όπως μας λέει, χρησιμοποιεί φουσκί από το κοτέτσι του και θειάφι.

«Οι κοκοράδες που έχω ζυγίζουν 5 έως 6 κιλά και αφήνουν μπόλικο φουσκί που φτάνει για τις ντομάτες», λέει περήφανος. Η κάθε ντομάτα που καλλιεργεί ζυγίζει 800 γραμμάρια και φτάνει για όλη την οικογένεια. Την συγκρίνει στο μέγεθος με ένα μικρό πεπόνι.

Εμπειρία
Ο 62χρονος ταξιτζής δεν δυσκολεύτηκε να καλλιεργήσει τα κηπευτικά: «Είχα την εμπειρία από μικρός. Οταν ήμουν 12 χρόνων, καλλιεργούσαμε με τον πατέρα μου ντομάτες και καρπούζια. Τότε δεν ξέραμε τίποτα από φυτοφάρμακα. Με τον ίδιο τρόπο καλλιεργώ και τώρα τα κηπευτικά μου στον ελεύθερο χρόνο μου».

Μόλις αφήνει το τιμόνι του ταξί, τρέχει στο χωράφι του για να περιποιηθεί τις ντομάτες. Με τον ίδιο τρόπο καλλιεργεί ακόμα αγγούρια και λίγα καρπούζια.

Πρόσφατα μάλιστα τον είχε επισκεφθεί η κόρη του, που σπουδάζει στην Ιαπωνία βιολόγος. Φυσικά, μόλις τελείωσε τις διακοπές της, επέστρεψε στις σπουδές της, με γεμάτα τα μπαγκάζια της από τα οπωροκηπευτικά που καλλιεργεί ο πατέρας της στη Δαλαμανάρα.

«Βάζεις την ντομάτα από το μποστάνι στο στόμα σου και λιώνει. Ζάχαρη. Δεν έχουν καμία σχέση με αυτές που τρώμε από τα θερμοκήπια. Τις δικές μου τις ντομάτες τις χαϊδεύεις», λέει ο ταξιτζής από το Αργος. Στο πλευρό του 62χρονου βρίσκεται και η γυναίκα του, που, όπως μας λέει η ίδια, αγαπάει το μποστάνι σαν να είναι παιδί της.

messapia

ΠΗΓΗ της πηγής: ΕΘΝΟΣ